124 DEMİRYOLUNDA GÖZLER ARTIK ÖZEL SEKTÖRDE

DEMİRYOLUNDA GÖZLER ARTIK ÖZEL SEKTÖRDE

TCDD’nin tekelini kaldıracak ve özel sektörün kendi lokomotifiyle yük taşımasını sağlayacak yönetmelik nihayet çıktı. 2023’e kadar kamu ve özel sektörün 150 milyar dolar yatırım yapması bekleniyor.

Demiryolunda TCDD’nin tekelini kaldıracak, özel sektörün lokomotif sahibi olmasını sağlayacak ‘serbestleşme’ kanununda yıllardır beklenen asıl yönetmelik çıktı. Ayrıntılar netleşmediği için beklemeye alınan milyarlık yatırımlar da bu yönetmelikle birlikte yeniden hareketlenecek. Serbestleşme ile beraber 2023 yılına kadar demiryollarında kamu ve özel sektörün 150 milyar doların üzerinde yatırım yapması planlanıyor.

Demiryollarında yolcu ve yük taşımayı özel sektöre açan yasa çıkalı 2 yılı geçti. Kapasite tahsisi ile ilgili tek yönetmelikler de çıktı. TCDD Taşımacılık AŞ kuruldu. Ancak sektörün çok uzun zamandır beklediği asıl düzenleme yönetmelikleri bir türlü çıkmamıştı. Sektör örgütleri, defalarca Ankara’ya giderek sürecin hızlandırılması taleplerini bakanlığa iletti. Ancak sonuç alınamadı. Asıl yönetmelik çıkmadığı için binlerce vagon yatırımı beklemeye alınmıştı. 19 Ağustos’ta gelen haber sektörü yeniden hareketlendirdi. T.C. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının “Demiryolu İşletmeciliği Yetkilendirme Yönetmeliği” 29806 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlandı. Yayımlanan yönetmeliğe göre yolcu taşımacılığı yapmak isteyenler en az 6 vagon, iki lokomotif sahibi olacak. Yük taşıyacakların en az 1.500 ton taşıma kapasiteleri olacak. Her bir iş alanı için (yolcu, yük taşıma, organizasyon, gar işletmeciliği) ayrı yetki belgesi alınacak. Belge ücretleri 100 bin lira ile 25 bin lira arasında değişecek.

Türkiye’de artık ulusal demiryolu taşımacılığı için özel sektörün önünün açıldığını ifade eden Demiryolu Taşımacılığı Derneği (DTD) Başkan Yardımcısı Recep Soyak, ‘Demiryolu İşletmeciliği Yetkilendirme Yönetmeliği Avrupa’da da serbestleştirmenin temel yönetmeliklerinden biri olduğuna dikkat çekerek, “Bakanlık nezdindeki ayak diğer alt yönetmelikler hariç çıkması gereken yönetmelikler tamamlandı. En önemlisi ve son hukuki dayanak artık TCDD’nin nisan ayında yayınlamayı planladığı şebeke bildirimleri ve burada tespit edilecek altyapı erişim ücreti. Bu konuda da çalışmalar tamamladı, bildirimler bekleniyor. Ülkemizin ekonomik konjonktürü de dikkate alınarak demiryolları yatırımlarında kapsamlı olarak yatırım için gerekli teşvikler verilerek hızlı büyüme geniş istihdam yaratılması sağlanmalı” diye konuştu.

Global devler yatırım için sırada

Demiryolu taşımacılığında devlet tekelinin kalkacak olması uluslararası dev firmaları harekete geçirmişti. Kanun yürürlüğe girmeden özel sektör yatırım hazırlıklarına başlamıştı. Birçok lojistik firması demiryoluna girmeye hazırlanıyor. Deutsche Bahn, Rail Cargo gibi firmalar Türkiye’de kendi lokomotif ve vagonları ile taşıma yapmayı planlıyor. Amerikalı şirket The Greenbrier Companies ise Türkiye’de fabrika kurarak yıllık bin vagon üretmek istiyor. DTD Başkanı Özcan Salkaya, Çin, Bulgaristan, Polonya, İtalya ve İspanya’dan da demiryolu sektörüne yoğun ilgi olduğunu söyledi.

10 bin vagon siparişi beklemede

Hükümetin demiryolunda serbestleşme sürecini başlatacağını açıklamasının ardından binlerce vagon siparişi veren lojistik şirketleri, çıkmayan yönetmelik yüzünden siparişlerin büyük bölümü durdurmuştu. 600 adetle en büyük siparişçilerden Kolin, 100’lük siparişten sonra bekleme kararı almıştı. Bu alana yatırım planlayan diğer şirketler de yatırımı durdurmuştu. 2 bin 150 vagon yatırımı için teşvik alınmış, daha binlercesi için yönetmelik bekleniyordu. Yönetmelikler çıktığında sipariş sayısının 10 bini bulması bekleniyor. Arkas, Ekol, Barsan, Omsan, KLN Lojistik, Rayser yüzlerce vagon siparişi vermek için sırada bekleyen lojistik şirketleri arasında. Çıkan yeni yönetmelikle bekleyen vagon siparişleri yeniden gündeme alınacak.

Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) Başkanı Turgut Erkeskin konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: “Gerek ülkemizin konumu gerekse de sanayi ve ticaretinin karakteri ve gelişme perspektifi eri dikkate alındığında intermodal taşımacılık ülkemiz için en gerekli ve önemli taşıma tipi hüviyetinde. Sistem içinde hak ettiği konumu alamamasının arkasında yatan iki unsur olan alt yapı ve mevzuattan ikincisi olan mevzuat düzenlemelerini yeni çıkan Demiryolu Taşıma Yönetmeliği ile bir miktar çözmüş durumdayız. Artık özel sektörün demiryolu taşımacılığında önü açılıyor ve yatırım yapma imkanları sağlanıyor. Ancak şunu unutmamak gerekir ki henüz alt yapı kullanım bedelleri belirlenmedi. Bunlar belirlenene kadar herhangi bir ilerleme bekleyemeyiz.”

” Yönetmeliğin yayınlanması ile beraber hiçbir zaman anlam veremediğimiz bir problem ile yine karşı karşıyayız” diyen Erkeskin şöyle devam etti: “Bu alanda faaliyet gösterecek firmalardan beklenen ve nasıl belirlendiği, ne amaca hizmet ettiği anlaşılamayan belge ücretleri. Her ne kadar mali yeterlilik kriteri çalıştırılıyor gibi olsa da bir firmanın mali yeterliliğini ilgili bakanlığa ödediği belge parası ile ölçmek kabul edilecek bir standart olamaz. Hatta belirlenen bedellerin daha önce başka taşıma tipleri için belirlenen bedellerle de hiçbir uyumu yok. Bu noktada ciddi bir paradigma değişikliğine ihtiyaç var. Diğer taraftan yük treni işletmelerinin vagon üzerinde yazılı kapasitesine göre en az bin 500 ton yük taşıma kapasiteli vagonlar ile en az iki adet ana hat lokomotif öz mal veya kiralık olarak sahip olduğunu belgelemesi gerekiyor. Bu oldukça yüksek bir standart olup bu konuda bilgi ve kapasite sahibi orta ölçekli firmaları sektör dışında bırakacak. ”  (İHA)

YORUMLAR

BENZER HABERLER